Materialenbak
Materialenbak
VRAAG
Wij maken voor ons steigermateriaal gebruik van een materiaalbak. Deze bak is 3,5 m breed, 0,8 m diep en 0,6 m hoog en heeft voorzieningen om door lepels van een verreiker te worden opgepakt, inclusief borging. Met de verreiker wordt het steigermateriaal ook verticaal verplaatst.
Er zitten op de bak geen voorzieningen om te hijsen. Aan welke eisen moet deze materiaalbak voldoen, valt deze ook onder de invloedsfeer van de Machinerichtlijn?
ANTWOORD
Deze bak valt onder de definitie van hefgereedschap. Moet als zodanig voldoen aan minimale eisen van de Machinerichtlijn (Eenmalige beproeving bij nieuwlevering en CE-markering etc.!)
Na nieuwlevering moet de bak jaarlijks worden geïnspecteerd op goede staat door een deskundig persoon.
Hijs- en bouwbedrijven zijn geneigd dit soort hefgereedschappen onder transporthouders te schuiven.
Dat scheelt, vooral in de bouw, een hoop “gedoe” (inspectiekosten).
Deze middelen kunnen dan worden gezien als arbeidsmiddelen.
Volgens de Arbowet is de werkgever verplicht de veiligheid hiervan, “zo vaak zulks nodig om een veilig gebruik te garanderen”, te controleren.  
Als de werkgever meent dit in eigen beheer te kunnen uitvoeren prima!
Een deskundig persoon geeft extra bewijskracht.
 
Hijsjukken
Hijsjukken
VRAAG
Aan een monorailbaan door de spuiterij hangen loopkatten. Hieraan hangen jukken waarmee werkstukken worden verplaatst.
Aan welke eisen moeten deze jukken voldoen.
Zijn dit nu hijsmiddelen of transportmiddelen. De maximale belasting van de loopkat is 750 kg dus er hangt ook nooit meer aan een juk.
Kunt u mij aan het juiste antwoord helpen?
ANTWOORD
Bedoelde jukken onder de definitie van hijs- of hefgereedschap uit de Machinerichtlijn:
Niet vast met de hijs- of hefmachine verbonden onderdeel of uitrustingsstuk voor het hijsen of heffen van een last, dat tussen de machine en de last, of op de last zelf, wordt aangebracht dan wel bestemd is om een integrerend deel van de last uit te maken, en dat afzonderlijk in de handel wordt gebracht.

Hijs- of hefverrichting wordt in de Machinerichtlijn als volgt omschreven:
Verplaatsing van ladingseenheden bestaande uit goederen en/of personen waarbij op een bepaald moment een verandering van niveau vereist is.

Deze jukken zijn bedoeld lasten in opgehangen positie (verandering van niveau) te verplaatsen. Beide definities dus geldend.
Hijsgereedschappen dienen volgens het Arbobesluit tenminste 1x per jaar door een deskundige te worden geïnspecteerd.
Hijsjukken
Hijsjukken
VRAAG
Wij hebben onlangs een evenaar laten maken met een speciale aansluiting voor een graafmachine.
Nu heb ik verzocht bij de aankoop om de evenaar te laten keuren, in overeenstemming met de richtlijnen. Er van uit gaande dat de leverancier ervan op de hoogte is dat hij het juiste aanbiedt.
Nu krijgen we de evenaar geleverd met 2 certificaten van alleen de aangelaste "aanlashaken", maar er zit geen certificaat bij van de evenaar zelf.
De leverancier geeft aan dat de certificaten van de aanlashaken voldoende zijn.
Ik weet het niet zeker maar dacht dat ook de evenaar compleet voorzien moet zijn van een certificaat (complete samenstel).
Kunt u mij helpen met het juiste antwoord?
ANTWOORD
Volgens de Machinerichtlijn moet het gehele samenstel voorzien zijn van een CE-markering, een gebruiksinstructie en een Certificaat van beproeving.
In het Technisch Dossier (behoeft niet te worden meegeleverd) moet een sterkteberekening zitten volgens de geharmoniseerde norm NEN-EN 13155, een materiaalspecificatie, lasvoorschriften en de kwalificatiebewijzen van de lasser(s).
Het misverstand is hier wellicht dat de Machinerichtlijn aanlashaken en -ogen ziet als hijsgereedschap). De meegeleverde certificaten betreffen in dit geval slechts enkele gebruikte onderdelen! 
De beproeving moet worden uitgevoerd met “daarvoor geschikte uitrusting” en de proeflast van het geheel moet 200% zijn!
Een EKH-bedrijf kan deze beproeving uitvoeren en daarna een Certificaat Hijsmiddelen (tevens IIA-verklaring) afgeven, indien de fabrikant aan al zijn verplichtingen heeft voldaan.
Kettingtweesprong
Kettingtweesprong
VRAAG
Ik heb een kettingtweesprong met een veilige werklast van 16.000 kg.
Wat mag ik dan hijsen bij een tophoek van 97˚.

Hoe kan ik dit uitrekenen?
 
ANTWOORD
Hier geldt de norm NEN-EN 818-4.
Voor een buitenhoek tot 45˚ (tot 90˚ tophoek) is de maximum last =
1,4 x 16 = 22,4 ton

Voor een buitenhoek groter dan 45˚ tot 60˚ is de maximum last =
1 x 16 = 16 ton

Deze waarden gelden voor algemeen gebruik, hetgeen betekent dat met deze tweesprong bij een tophoek van 97˚ (buitenhoek is dan 48,5˚) geen zwaardere last mag worden gehesen dan 16 ton!

Is de tweesprong voor een speciale last bestemd (hij moet dan vast zijn verbonden zijn, bijv. zoals bij een spreader) dan mag de maximaal te hijsen last worden berekend, uitgaande van de WLL per kettingpoot.

De formule is dan als volgt:
Maximum last=
2 x WLL (poot) x cos 48,5˚
En wordt dus:
Maximum last=
2 x 16 x 0,6626 = 21,2 ton
Hijsjukken
Hijsjukken
VRAAG
Wij hebben zelf een hijsjuk ontworpen en daarvan hebben wij er al inmiddels meer dan 50 in omloop. Het keuren van dit hijsjuk wordt nu uitbesteed. Is het noodzakelijk om ons bedrijf ook te certificeren voor het keuren van de hijsjukken?
ANTWOORD
Beproeving van elke hijsbalk is noodzakelijk en verplicht volgens NEN-EN 13155 met 200%, hier komt men met beperkte productie niet onderuit! Daarnaast moeten een fabrikantenverklaring (model IIA) en gebruiksinstructies worden afgeven.
Voor een beperkt aantal is keuring en beproeving door EKH-bedrijf (of eventueel onder toezicht) het goedkoopst!
Witte hijsbanden
Witte hijsbanden
VRAAG
Witte stroppen of sjorbanden zijn alleen voor eenmalig gebruik. Echter, ik kan nergens een onderbouwing vinden. Kunt u mij van nadere informatie voorzien?
ANTWOORD
Witte banden zijn slecht tegen UV beschermd, daarom moeten de vezels van hijsbanden gekleurd zijn.
Zonder die bescherming die in NEN-EN 1492 (geharmoniseerde norm) is voorgeschreven zijn banden uitsluitend geschikt voor eenmalig gebruik.
Veiligheidsfactoren
Veiligheidsfactoren
VRAAG
Wat is de veiligheidsfactor waar een door een bedrijf zelf gefabriceerde stalen bevestigingsbeugel aan moet voldoen om gekeurd te kunnen worden?
De beugel hangt aan een ketting waarvoor volgens de norm voor hijskettingen de factor 4 geldt.

Daarnaast zou ik graag weten wat de eisen zijn voor hijsogen die eraan zitten en slechts eenmalig of twee keer worden gebruikt. Elk oog keuren is niet mogelijk. Aan welke eisen moeten deze ogen voldoen?
ANTWOORD
Een veiligheidsfactor niet is voorgeschreven voor hijs- en hefgereedschappen die van “constructiestaal” worden geconstrueerd.
Het is gebruikelijk met de maximaal optredende materiaalspanningen niet hoger te gaan dan 50% van de 0,2 vloeigrens van het materiaal.
Dan kom je uit op een factor 3,5 á 4 (ongeveer gelijk aan de gebruiksfactor voor kettingwerk).
Voor one-way-toepassingen niet hoger gaan dan 60% van de 0,2 vloeigrens!
Elk oog beproeven is niet nodig, het gaat bij plaatogen vooral om de lassen. Daarom een lasvoorschrift en 1 oog/100 stuks beproeven!
Vergeet hierbij niet dat ook zelfgemaakte hijsgereedschappen/-constructies voor gebruik moeten worden beproefd door een gecertificeerd EKH-bedrijf!
Ondersteuningen
Ondersteuningen
VRAAG
In hoeverre geldt de wetgeving ook voor ondersteunende palen? Tijdens eenmalige installatie moet een metalen frame statisch omhooggehouden worden met behulp van ondersteunende palen. Daarna wordt een ander frame hierop gehesen. Moeten die ondersteunende palen dan gekeurd worden?
ANTWOORD
Ook dit soort “statische” zaken vallen onder “arbeidsmiddelen”.
Vervolgens zegt art. 7.4a Arbobesluit dat deze “zo vaak zulks nodig, om een veilig gebruik te kunnen garanderen, moeten worden gekeurd”.
De keuringen moeten worden uitgevoerd door een deskundige.
Als zodanig is er dus een wettelijke verplichting, maar de wet zegt voor deze zaken niet hoe vaak keuring moet worden uitgevoerd.
In feite is de beoordeling hoe vaak en wie deskundig is een zaak (verantwoordelijkheid) van de werkgever.
 
Kraanverbouwingen
Kraanverbouwingen
VRAAG
Ik heb een 2e hands kraan gekocht en deze in overspanning aangepast (ingekort), zodat deze in mijn hal past.
Kan ik deze EKH-goedgekeurd krijgen mits geen gebreken?
 
ANTWOORD
Het inkorten van een bovenloopkraan is een ingrijpende verbouwing van een bestaande “machine”. In feite ontstaat er een nieuwe “machine”. Degene die deze nieuwe machine produceert en in gebruik geeft, is de “fabrikant”.
De Machinerichtlijn is daar vrij duidelijk in!
De nieuwe machine zal vóór ingebruikname (ook al is dat eigen gebruik) moeten worden beproefd en beoordeeld op veilige werking.
Dit kan door een EKH-kraankeuring uit te laten voeren.

Hierover staat in het Warenwetbesluit machines art 3. :
“Machines en veiligheidscomponenten zijn zodanig ontworpen, samengesteld en vervaardigd, hebben zodanige eigenschappen en zijn van zodanige vermeldingen voorzien, dat zij bij gebruik overeenkomstig hun bestemming geen gevaar opleveren voor de veiligheid of gezondheid van de mens of voor de veiligheid van zaken, wanneer zij op passende wijze zijn geïnstalleerd en onderhouden. Zij voldoen aan de in bijlage 1 van de richtlijn opgenomen fundamentele eisen.”
Met richtlijn wordt in dit Warenwetbesluit bedoeld de EG-Machinerichtlijn.

 
Talurit® klemmen
Talurit® klemmen
VRAAG


In de aluminium Talurit® klemmen op de foto zijn controlegaatjes gemaakt volgens, de bijgevoegde norm NEN-EN 13411-3 pagina 20. Hierin staat:

NOTE: The tapered end should be designed in such a way that it does not prevent the ferrule taking up a stable, horizontal position in the pressing tool before and during the pressing operation. The wall of the ferrule should be provided with an opening which will reveal the position of the dead end of rope in the completed ferrule-secured termination.

Kunt u een verklaring aangeven: wanneer wel een gaatje verplicht is en wanneer niet, de norm is hierin onduidelijk.

 
ANTWOORD
Bij een Talurit® verbinding wordt de kabel vastgehouden door de wrijving tussen kabel en klemmateriaal (aluminiumlegering).
De juiste keuze van de klemmaat en matrijsmaat is afhankelijk van de vullingsgraad van de staalkabel. Deze worden aangegeven in de norm!
Als de klembus recht is na de persing (dit is afhankelijk van de matrijsvorm), dan is het belangrijk dat het dode part van de staalkabel na de persing uit de klem steekt of tenminste gelijk is met de klem.
Dit is om te kunnen controleren of de staalkabel tijdens gebruik niet slipt in de klem.
Aan de rechte klembus zitten nadelen, zoals grote kans op beschadigingen bij het onder een last wegtrekken en handverwondingen door uitstekende draden (dode part).
Is de matrijsvorm zo dat de klembus aan de kabelzijde conisch afloopt, dan zijn bovenstaande nadelen er niet, mits het dode part door de klembus blijft afgeschermd.
Bij deze vorm is de controle op de betrouwbaarheid (niet slippen) onmogelijk geworden.
Daarom is het gaatje waardoor het uiteinde van het dode part zichtbaar is, verplicht. Het is ook een controle dat het terug gestoken part (dode part) over voldoende lengte in de klem is meegeperst.
Beproeven
Beproeven
VRAAG
Als ons bedrijf zelf het hijsgereedschap wil testen, mogen wij dan ook zelf een trekbank fabriceren en zo ja, aan welke eisen moet de bank dan voldoen? Moet je, als je kettingtakels hebt met een kettinglengte van 10 meter, dan ook een trekbank hebben van deze lengte?
ANTWOORD
Deze vraag wordt vaker gesteld!
Meestal wordt er gedacht: “als we er (het hijsgereedschap) een ruk aan geven en het blijft heel, dan is het goed!”.
De wet zegt (art. 7.20 Arbobesluit):
“Hijs- en hefgereedschap wordt tenminste 1x per jaar door een deskundige natuurlijke persoon, rechtspersoon of instelling op zijn goed staat onderzocht waarbij het zo nodig wordt beproefd.   
Deze persoon of instelling beschikt over de daarvoor benodigde uitrusting”.


Uit de vraagstelling blijkt onvoldoende deskundigheid.
De antwoorden op de vragen zijn terug te vinden in het EKH digitale handboek deel 1, onder 6.1 “Statisch beproeven”.
Schakelaars scheepskraan
Schakelaars scheepskraan
VRAAG
Op een schip staat een hydraulische autolaadkraan waarop gedwongen eindschakelaars zitten. Deze geven met zout water en wisselende weersomstandigheden veel storingen.
Mogen deze door inductieve benaderingsschakelaars worden vervangen? Met het schip worden werkzaamheden in zeehavens verricht.
ANTWOORD
Eindschakelaars op scheepskranen moesten vroeger inderdaad mechanisch gedwongen zijn.
Omdat mechanische schakelaars aan boord van schepen regelmatig vol staan met zeewater is deze eis vervallen.
Het is verstandig om volledig gesloten benaderingsschakelaars toe te passen.
Draagsteun
Draagsteun
VRAAG
Ons is gevraagd om een handmatig in hoogte verstelbare draagsteun (soort van driepoot die ook wel in de autoreparatiebedrijven gebruikt worden) te maken. Waar moeten wij als fabrikant rekening mee houden? Is het gewoon een kwestie van produceren volgens de Machinerichtlijn en het laten keuren door EKH? Of zijn er meer aandachtspunten?
ANTWOORD
Het is inderdaad een kwestie van produceren volgens Machinerichtlijn (en geharmoniseerde EN-normen).
Keuring en beproeving door een EKH-bedrijf is aan te raden i.v.m. de afgifte van een EKH-certificaat.
Denk aan het aanbrengen van een CE-markering en afgeven van een goede gebruiksaanwijzing met opbouwinstructies!
Breuk Hijsband
Breuk Hijsband
VRAAG
Onlangs is er bij ons een rondstrop gebroken. We zouden deze graag willen laten onderzoeken om de oorzaak hiervan te achterhalen. Waar kan dit? Moeten we hiervoor naar een van onze leden of bestaat er een onafhankelijk orgaan?
ANTWOORD
Een echt deskundig onafhankelijk instituut op dit gebied (hijsbanden) kennen wij niet in Nederland.
De leverancier of fabrikant van de band kan echter vrijwel zeker uitsluitsel geven omtrent de oorzaak.
Vaste hijsogen
Vaste hijsogen
VRAAG
Wij willen in een pompgebouw aan de onderzijde van een vloer een aantal permanente hijsogen aanbrengen in de nieuwbouwsituatie, met een hijsbelasting van 4 ton. Constructief is de vloer hierop ontworpen. Welke wettelijke verplichting geldt er ten aanzien van het keuren c.q. beproeven van deze permanente hijsogen? En in welke frequentie?
ANTWOORD
De hijsogen die worden bedoeld worden behandeld in het digitale handboek deel 1, hoofdstuk 26 “Hijsondersteuningen, vaste ogen ed.”.
De proefbelasting (alleen nieuw of na reparatie) is 125%. Daarna alleen jaarlijkse inspectie.
Let op: in pompgebouwen kan het vochtig zijn, zeker als de bevestigingsbouten in beton zitten is eventuele corrosie slecht te constateren! Goede conservering is dus geboden!
 
Waar kan ik mijn keurmeesters laten opleiden?
Waar kan ik mijn keurmeesters laten opleiden?
VRAAG
Wij willen medewerkers laten opleiden tot keurmeesters. Hoe kunnen wij ons aanmelden?
ANTWOORD
De opleidingen tot EKH-keurmeesters worden gegeven door VTC (Verticaal Transport Centrum) in Ede.
Zie hiervoor de website van VTC
Keuring materiaalbak
Keuring materiaalbak
VRAAG
We hebben een materiaalbak, met hieraan een staaldraad 4-sprong, met topschalm, d.m.v. 4 harpsluitingen zit de 4-sprong aan de bak vast. De sluitingen zijn geborgd met splitpennen. De materiaalbak wordt visueel geïnspecteerd, moet de 4-sprong met topschalmen en sluitingen om de 4 jaar beproefd worden?
ANTWOORD
De materiaalbak moet jaarlijks worden geïnspecteerd.
De viersprong moet ook jaarlijks worden geïnspecteerd en 4 jaarlijks worden gekeurd. Dat laatste houdt in: keuring door een ‘deskundig persoon of -inrichting’.
Voor het kettingwerk (sluitings- en topschalm) betekent dit tevens beproeving (EKH-bedrijf).
Eindstoppen monorails
Eindstoppen monorails
VRAAG
Voor loopkatten geïnstalleerd op monorails/hijsliggers dienen eindstoppen aanwezig te zijn. Zijn er richtlijnen waar eindstoppen aan moeten voldoen? Ik heb zelf altijd geleerd, even breed als de flens van de monorail/hijsligger en de lengte aanhouden van het lijf van de monorail/hijsligger. Kan alleen niet meer achterhalen waar dit vandaan komt.
ANTWOORD
Bij mijn weten zijn er geen eenduidige eisen voor eindstoppen op monorailbalken etc. Wel dat ze effectief moeten zijn (Machinerichtlijn), hetgeen inhoudt dat ze geschikt moeten zijn om de loopkat mechanisch-/menskracht aangedreven op veilige wijze te stoppen.
Fabrikanten van loopkatten geven vaak specifieke voorschriften voor de eindstoppen. Wellicht dat daar het geleerde voorbeeld vandaan komt?
Bergingsgereedschappen
Bergingsgereedschappen
VRAAG
Een hydraulische bergingslier op een voertuig (geen hijswerktuig maar een bergingswerktuig) met een maximale trekkracht van 10 ton. Daarop is een staalkabel gemonteerd met een minimum breekkracht van 218 kN. Aan de staalkabel is een harpsluiting gemonteerd met een WLL van 6,5 ton. De leverancier stelt dat de veiligheidsfactor van de reep t.o.v. de lier 2 is. Tevens stelt de leverancier dat de harpsluiting met een gebruiksfactor van 5 heeft,  (minimum breekkracht 5 x 6,5 = 32,5 T) in deze toepassing een veiligheidsfactor van 3 heeft ( 32,5/10).
De concrete vraag is: Mag bij bergingsmateriaal net als sjormateriaal een veiligheidsfactor van 2 à 3 gehanteerd worden? Bij bergingen van voertuigen ontstaan piekbelastingen waarbij het materiaal zwaar belast wordt. Rekenend met een veiligheidsfactor van 2 á 3 voor een systeem van 10 ton met daarin opgenomen een sluiting van 6,5 ton,  geeft een onbehagelijk gevoel. Is het niet logischer om als de trekkracht 10 ton is, ook een sluiting van 10 ton te nemen?
 
ANTWOORD
Inderdaad wordt voor bergingsgereedschappen (tractie) een gebruiksfactor van minimaal 2 gehanteerd (net als bij sjorgereedschap).
Het klopt dus dat een (hijs)sluiting met een WLL van 6,5 ton zwaar genoeg is voor een bergingslier met 10 ton trekkracht!
Omdat het om kettingwerk voor hijsdoeleinden gaat wordt aanbevolen deze sluitingen dan voorzien van een andere WLL, namelijk 10 ton, met de toevoeging T (van Tractie).
De originele WLL 6,5 ton wordt dus weggeslepen en WLL. T .10 ton ingeslagen om misverstanden te voorkomen (deze sluitingen mogen dus nooit voor hijswerkzaamheden worden gebruikt!).  
Overigens: bergingswerkzaamheden zijn inderdaad niet zonder risico (eerder risicovol) omdat men vaak doorgaat tot breuk!
Voorzetapparatuur heftrucks
Voorzetapparatuur heftrucks
VRAAG
Bij een klant worden op diverse locaties voorzetapparatuur t.b.v. heftrucks gebruikt. Deze zijn lang geleden aangeschaft maar er is geen informatie meer van beschikbaar. De apparatuur heeft ook geen typeplaatje met technische specificaties.
Volgens de EKH-werkvoorschriften behoeft voorzetapparatuur jaarlijks te worden geïnspecteerd.
Hoe gaat een EKH bedrijf met een dergelijke situatie om?
ANTWOORD
Dit staat in de EKH werkvoorschriften Deel 2 beschreven!
Is er niets meer bekend en de constructie vertoont geen gebreken, dan moet de sterkte rekenkundig worden vastgesteld zodat daaruit de max. belasting (WLL) kan worden bepaald.
Zo kan ook het maximum kippend moment worden gevonden, indien het bijvoorbeeld hijsarmen betreft, waardoor er een uitspraak kan worden gedaan voor welke heftrucks de arm geschikt is.
Het EKH-bedrijf kan dan een identificatie plaatje aanbrengen en indien van toepassing een lasttabel.
EKH certificaat/2a-verklaring
EKH certificaat/2a-verklaring
VRAAG
Op het EKH certificaat hijsbanden, worden bijvoorbeeld in geval van nieuwlevering de gegevens ingevuld die zijn afgeleid van de fabrikantenverklaring etc. (dit is de strekking van de 1e zin van de verklaring).
De klant valt vervolgens over de tekst "onder zijn toezicht" in de 2e zin van de verklaring en stelt: de leverancier/EKH bedrijf is niet bij de samenstelling/beproeving geweest, dus de CE-verklaring klopt niet! (zie onderstaande tekst)

Ondergetekende verklaart namens zijn firma, dat onderstaande gegevens juist zijn en dat de omschreven hijsband of het hijsband samenstel overeenkomt met de bepalingen van de EG-Machinerichtlijn 2006/42/EG, bijlage II-A.  Het samenstellen en het onderzoek is uitgevoerd door een bevoegd persoon onder zijn toezicht, volgens de EKH-Werkvoorschriften.
ANTWOORD
De opmerking van de klant is onzes inziens niet terecht. De info die het EKH-certificaat geeft is meer dan volledig.
De 1e zin gaat volledig op, zowel bij nieuwlevering als bij herkeuring/-beproeving. Als bij herkeuring de fabrikant niet kan worden achterhaald wordt er geen certificaat afgegeven, maar wordt volstaan met een EKH-keuringsrapport voor hijsbanden.
Wat betreft de 2e zin:
Uiteraard is het EKH-bedrijf als leverancier ervoor verantwoordelijk na te gaan of de door hen geleverde hijsbanden voldoen aan de eisen die in de EKH-werkvoorschriften aan nieuwe hijsbanden worden gesteld voldoen. Een van die eisen is dat de fabrikant beschikt over een gecertificeerde kwaliteitscontrole waardoor het EKH-bedrijf niet in persoon aanwezig behoeft te zijn!
Hellingsleden/-wagens
Hellingsleden/-wagens
VRAAG
Wat zijn de normen voor het keuren van de onderdelen van hellingsleden/-wagens i.v.m. het veilig gebruik ervan?

Zijn deze normen nog hetzelfde als 8 jaar geleden? Dus: ketting factor 5, hijsbanden en stroppen factor 7.

De staalkabel zit aan de wagen vast, om die op en neer te laten gaan. Daar wordt dus niet mee gehesen, maar op horizontale wijze getrokken.
ANTWOORD
Er is wel wat veranderd.
Zo hebben we te maken met de Arbeidsomstandighedenwet en deze schrijft voor dat de werkgever ervoor moet zorgen dat alle arbeidsmiddelen veilig zijn en blijven (werkgever is degene die de ander onder zijn gezag laat werken en werknemer is de ander).
Arbeidsmiddelen zijn alle zaken die worden gebruikt om arbeid te verrichten, dus ook de hellingsleden/-wagens en optrekapparatuur. Al deze arbeidsmiddelen moeten minimaal 1x/jaar worden gekeurd!

De minimum gebruiksfactoren (vroeger veiligheidsfactoren) zijn in de Machinerichtlijn vastgelegd voor kettingwerk: 4, hijsbanden en touwwerk: 7, staalkabels: 5.
Er valt natuurlijk nog veel meer over te zeggen maar kortheidshalve wordt verwezen naar het te op de EKH site te downloaden boekje: “Bedrijfsvoering hijs- en hefgereedschap”.
Voorzetarm op heftruck
Voorzetarm op heftruck
VRAAG
Wij verkopen en verhuren kraanarmen die worden gebruikt in combinatie met een vorkheftruck.

Nu hebben wij al een aantal malen een vraag gekregen dat de kraanarm ook gekeurd moet worden in combinatie met een vorkheftruck.

Als ik hierop doorvraag naar de normering blijft het antwoord waar dit staat hierop uit.
Kunt u mij deze vraag beantwoorden?

De kraanarm is namelijk een los onderdeel dat op de vorken wordt vastgezet en dus voor meerdere heftrucks wordt gebruikt.
 
ANTWOORD
Voor dit soort voorzetapparatuur gelden bijzondere eisen. Volgens de Machinerichtlijn zijn deze kraanarmen verwisselbare uitrustingsstukken (art.2.b.), zij veranderen de functie van de machine (vorkheftruck).
Voor het gebruik (of in gebruik geven) geldt als voorwaarde dat de stabiliteit van de heftruck niet in gevaar komt, hetgeen betekent dat ze niet voor iedere truck geschikt zijn!
Voor de beproeving (bij nieuwlevering of na reparatie) is montage op een heftruck noodzakelijk. Inspectie kan worden uitgevoerd zonder heftruck.
 
Keuring zelfgemaakt hijsmiddel
Keuring zelfgemaakt hijsmiddel
VRAAG
Regelmatig moeten wij leidingwerk verticaal positioneren. Omdat dit nu gedaan wordt met behulp van trekbanden en een hoogwerker leek het mij beter om eens onderzoek te doen naar een voorzetstuk op een heftruck die de leiding van horizontaal kan draaien naar verticaal.
Echter voor deze werkzaamheden is er geen geschikt arbeidsmiddel te vinden.
Daarom besloten om de meest veilige manier toe te passen en zelf een hulpstuk laten maken welke over de lepels van de heftruck geschoven kan worden.
Nu willen wij (mits dit nodig is) dat dit hulpstuk gekeurd wordt. Hoe kan ik dit realiseren?
ANTWOORD
Uiteraard is beproeving noodzakelijk na fabricage. Dat kan door een EKH-bedrijf (OdH) worden uitgevoerd.
Hierbij dient vooral op de veiligheid (grip) en deugdelijkheid te worden gelet.
Voorts dient de fabrikant een CE-markering, een WLL en zijn naam (of logo) op het gereedschap aan te brengen.
Uiteraard dient de fabrikant een technisch dossier aan te leggen
(met daarin o.m. het beproevingscertificaat) en een gebruiksaanwijzing af te geven aan de gebruiker.
Dopmoeren gebruiken?
Dopmoeren gebruiken?
VRAAG
Mogen voor de bevestiging van een kolomzwenkkraan bouten met dopmoeren worden gebruikt?
 
ANTWOORD
Omdat je niet kunt controleren of het moment waarmee de bout moet worden aangedraaid ook daadwerkelijk zorgt voor de beoogde trekspanning in de bout is dit verboden!
(De dop kan dragen op de bout).
H-merken kettingwerk
H-merken kettingwerk
VRAAG
Kettingsamenstelproducten ter keuring aangeboden gekregen die niet zijn voorzien van een zogenaamd H-merkteken.
Onze vragen zijn:
Is het geen verplichting om deze tekens te gebruiken?
Mogen deze goedgekeurd worden?
Is het H-merkteken niet van toepassing op Grade 100 materiaal?
Is een CE markering voldoende?
Zie voorbeeld op foto’s.

ANTWOORD
Het gebruik van de H-lijst door EKH-bedrijven is om de herkenning van de fabrikant te vergemakkelijken (geldt ook voor Grade 100).

Daarnaast weet je dan zeker dat het kettingwerk is gekeurd door de Berufsgenossenschaften.

Voor de Machinerichtlijn is het voldoende dat een CE-, een WLL- en fabrikantenaanduiding is aangebracht.

E.e.a. betekent dat dit kettingwerk ‘gewoon’ kan worden goedgekeurd.
 
Keuringsdatum op nog niet in gebruik genomen artikelen
Keuringsdatum op nog niet in gebruik genomen artikelen
VRAAG
Mag en kan een gekeurd hijsmiddel “in quarantaine” geplaatst worden waarna, als het hijsmiddel wordt uitgegeven, de keuringsdatum de datum van uitgifte is?
Voorbeeld:  
2 Kettingtakels zijn in september gekeurd en zullen door de klant niet eerder dan nodig gebruikt worden. Klant wil dan bellen zodat de keuringsdatum definitief kan worden gemaakt.
 
ANTWOORD
Ja dat mag, het is zelfs bij grote bedrijven met veel voorraad gebruikelijk om het zo te doen.
Uiteraard moeten de opslag en registratie goed verzorgd zijn!
 
Zwenkarm aan mangatdeksel
Zwenkarm aan mangatdeksel
VRAAG
Binnen ons bedrijf wordt een zwenkarm gebruikt voor het horizontaal verplaatsen van een mangatdeksel op een reactor (diameter ca. 0.65 meter).
Werking van de arm is als volgt:
Indien de reactor is veiliggesteld (geen gevaarlijke inhoud meer aanwezig is) wordt met het wormwiel het deksel een stukje gelicht waarna de deksel opzij gedraaid kan worden en het mangat vrij is voor betreding (draaicirkel zwenkarm ca. 05 m). De zwenkarm is vast onderdeel van de reactor en is in één geheel door de leverancier van de reactor geleverd en niet door ons gemodificeerd.
De zwenkarm wordt niet gedemonteerd en het daadwerkelijke gebruik van de arm is één keer in de vier tot acht jaar. De arm is hier specifiek voor ontworpen en er worden geen andere dingen met deze arm gedaan.
Mijn vraag is of dit door de wetgever als een hijs- en hefwerktuig dient te worden gezien. De definities wat als hijs en hefmiddel wordt gezien is mij namelijk niet geheel duidelijk.
 
ANTWOORD
Eigenlijk is het niet van belang hoe de wetgever tegen deze zwenkarm (of deksellichter) aankijkt.
Belangrijker is het hoe de eigenaar/werkgever ernaar kijkt!
Het is een arbeidsmiddel en voor de veilige werking ervan is de werkgever verantwoordelijk.
Hij kan via een Risicobeoordeling (als onderdeel van een RI&E) bepalen hoe vaak deze zwenkarm moet worden onderzocht (geïnspecteerd) of beproefd, want zo staat het in de wet!
Hij kan de zwenkarm ook met de jaarlijkse inspectie/ - keuring van zijn overige hijs- en hefmiddelen laten meenemen.
 
Aanslaan van lasten
Aanslaan van lasten
VRAAG
Is het toegestaan om 2 x 2-sprong in één enkele haak te hangen en er mee te hijsen?  (De totale hijslast 8 Ton).
 
ANTWOORD
Ja dat mag, mits de haak groot genoeg is voor de 2 topschalmen (naast elkaar).
 
Vangbeveiliging bij 'ophaalbrugconstructie'
Vangbeveiliging bij 'ophaalbrugconstructie'
VRAAG
We hebben een ophaalbrugconstructie gemaakt voor een transporteur. Deze takelen we scharnierend op met een kabel. Deze wordt handbediend. De transporteur scharniert mee met de brug. Het lijkt dus op een ophaalbrug.
De vraag is:
Moet er een vangbeveiliging/valbeveiliging/arrettering op komen. Wanneer ga je daarnaar over? Ik denk dat het een hefwerktuig is omdat het een geleide last is.
 
ANTWOORD
Of het een hef- of hijswerktuig is maakt hier geen verschil. Een vangbeveiliging is zeker voorgeschreven indien er zich personen onder of direct bij de transporteur bevinden (ook als deze niet wordt gehesen). Ook indien er, door het vallen van de ophaalbrug en transporteur, grote schade ontstaat aan de installatie en/of omgeving is het raadzaam dat risico te verkleinen.
In zijn algemeenheid moet er worden gezegd dat hier het maken van een Risico-Inventarisatie vereist is.
Noodstop
Noodstop
VRAAG
EKH en Machinerichtlijn schrijven een verplichte noodstop voor op elke bedieningsplek van een machine of takel.

Nu heb ik de volgende situatie:

Er is door een Belgisch bedrijf een “machine” geleverd waarbij 6 stuks halfautomatische Big Bag takels gebruikt worden. Er zijn 6 katbalken met aan elk een elektrisch kettingtakel die elk op hun eigen plek bediend worden, op deze plekken is geen noodstop aanwezig. De noodstop van de “machine” zit ca. 8 tot 10 m. verder op de centrale besturingskast.
Nu zeg ik dat er op elke bedieningsplek een noodstop moet zitten maar de fabrikant zegt hierop: “Het is één complete machine dus ook 1 noodstop. Machine is immers voorzien van CE-markering!”.

Waar kan ik vinden dat dit wettelijk wel of niet toegestaan is los van dat het in de EKH staat?
 
ANTWOORD
Zie hiervoor de bijlage bij de Richtlijn Arbeidsmiddelen art.2.3. :


Elk arbeidsmiddel moet zijn voorzien van een bedieningssysteem waarmee het op veilige wijze volledig kan worden stop gezet .
Elke werkplek moet zijn voorzien van een bedieningssysteem waarmee, naar gelang van het risico, hetzij het gehele arbeidsmiddel, hetzij een deel daarvan kan worden stilgelegd, zodat het arbeidsmiddel in veilige toestand is. De stopopdracht aan het arbeidsmiddel moet voorrang hebben op startopdrachten. Wanneer het arbeidsmiddel of de gevaarlijke onderdelen ervan tot stilstand zijn gekomen, moet de energievoorziening van de betrokken aandrijfmechanismen onderbroken zijn.
 
Bedrijfsurentelleer aanbrengen?
Bedrijfsurentelleer aanbrengen?
VRAAG
Wij kregen het advies van een EKH-keurmeester om op onze bovenloopkranen bedrijfsurentellers te monteren.
De reden daarvoor is dat deze kranen sporadisch worden ingezet zodat een jaarlijkse keuring wat 'overdreven' lijkt.
Op deze wijze zou het mogelijk zijn om de jaarlijkse keuring van deze kranen te kunnen verlengen naar bijv. eens per twee jaar.

De dubbele kraan werkt hooguit 1 uur per 4 maanden, de andere twee hooguit een uur per week of twee weken. 
Dit is nog niet als dusdanig in de RI&E opgenomen.

Wij vragen ons af of het plaatsen van draaiurentellers voor dit doel zinvol is.
 
ANTWOORD
Een bedrijfsurenteller levert het “harde” bewijs dat de kraan daadwerkelijk weinig wordt gebruikt. Dat is een gegeven waarvan kan worden uitgegaan bij het opstellen van een RI&E.
Wat de urenteller niet oplevert is de mate van belasting van de kraan, een gegeven dat eveneens van belang is voor de bepaling van de mogelijkheid om de jaarlijkse keuring te verlengen.
Overigens zijn deze gegevens, door een deskundige voor het opstellen van een RI&E, ook in te schatten, aan de hand van een observatie in het bedrijf.
Met behulp van een RI&E wordt bepaald welke werkzaamheden in het bedrijf worden verricht en waarvoor en wanneer de kraan wordt ingezet en welke risico’s zich daarbij voordoen.
De eigenaar van de kraan (werkgever) kan deze gegevens voor een groot deel ook aanleveren, het is immers in zijn belang dat de risico’s binnen een acceptabel niveau blijven!
Hoe zinvol in dit geval de plaatsing van een urenteller is, is moeilijk te zeggen.
Aangenomen mag worden dat de keurmeester hier een goede aanbeveling heeft gedaan.
 
Hijsbewijs
Hijsbewijs
VRAAG
Ik ben van plan om een telescoop kraan te importeren.

Kunt u aangeven of ik hiermee zonder hijsbewijs mag draaien?
 
En of de kraan volgens de regels gebruikt mag worden hier in Nederland?
 
ANTWOORD
Een hijsbewijs is wettelijk verplicht voor mobiele kranen met een lastmoment (dat is vlucht x last) boven de 10 Tm.

Daarnaast:
Indien u de kraan zelf importeert, u de “verantwoordelijke instelling” (namens de fabrikant) bent (zie Machinerichtlijn).
M.a.w. u bent “aansprakelijk voor het product” en zal moeten verklaren (CE) dat de kraan voldoet aan de Machinerichtlijn.

Ik beveel u aan contact op te nemen met VTC.
 
Slipkoppeling
Slipkoppeling
VRAAG
Ik tref bij een afnamekeuring/beproeving het volgende aan, een kettingtakel geleverd door Vicinay wordt afgeleverd met een overlastafstelling (elektronisch) van 125%.
Waarbij ik de opmerking heb geplaatst dat we een overlast van 110% hanteren.

Nu ben ik gaan zoeken in het handboek en kom ik tegen dat onder punt 304 staat dat een hijslierwerk welke is uitgevoerd met een slipkoppeling maximaal moet worden afgesteld op 125%, ik weet niet beter dan dat een hijslierwerk met slipkoppeling (kettingtakel) fabrieksmatig wordt afgesteld tussen de 140% en 155% van de werklast en dat een dergelijk hijsmiddel 125% moet kunnen houden.

Dit stukje tekst vind ik dan ook nogal verwarrend, een slipkoppeling afstellen op 125% lijkt me ook we erg krap als je nagaat dat wanneer de slipkoppeling begint te slippen of die dan ook de werklast nog zal kunnen vasthouden.
Zoals ik het lees moet een hijslierwerk / kettingtakel uitgevoerd met slipkoppeling afgesteld worden op 125% ongeacht of dat elektronisch of mechanisch is.

Natuurlijk is het zo dat wanneer een dergelijk takel hoger dan 125% staat afgesteld, dit een aanslag is op de constructie, wij hanteren dan ook niet voor niets de eigen regel om een katbalk te beproeven op 150%.

Doordat de nu geleverde takels zijn afgesteld op (elektronisch) 125% kan ik natuurlijk wel de constructie beproeven en daarbij heb ik gesteld dat de takels na deze beproeving teruggesteld dienen te worden naar 110%.
 
ANTWOORD
De slipkoppeling is een mechanische overbrenging die bij een bepaald moment gaat slippen.
Het is mij totaal onbekend dat de slipkoppeling ook in een elektronische uitvoering geleverd kan worden. Als u daar meer gegevens over heeft laat ik me graag informeren.

Met bovenstaande in acht genomen is een slipkoppeling dus en mechanische overbrenging. De verschillende fabrikanten waaronder Vicinay (blz. 12) die kettingtakels levert heeft dit ook in zijn ontwerp meegenomen.
Nu hebben we in de EKH-werkvoorschriften opgenomen dat de slipkoppeling in ieder geval op 125% ingesteld dient te worden.
Heeft het object naast de slipkoppeling nog een elektronische overlastbeveiliging dan zal deze op 110% ingesteld worden.
In de praktijk zal de slipkoppeling dan nooit aangesproken worden en tijdens het jaarlijks onderhoud is het dan slechts te controleren met een slipkoppelingtester of deze functioneel is en op welke instelling deze staat.

Heeft een hijsobject echter alleen een slipkoppeling en verder geen andere overlastbeveiliging, ook mogelijk, dan zal de instelling minimaal 125% zijn.
De maximale instelling kan per fabrikant afwijken. Zoals je eerder al aangeeft is het soms wel 125/140%.
Er zijn bv Demag-kettingtakels die een slipkoppelinginstelling hebben van zelfs 160%.
Dit betekent dat de fabrieksinstellingen vaak hoger staan dan in de werkvoorschriften is aangegeven.
De fabrikant stelt in veel gevallen dat er niet aan gesteld hoeft te worden binnen de theoretische levensduur.
Is dat wel het geval zal dit vaak een indicatie zijn dat de slipkoppeling aan vervanging toe is.

LET WEL, een getrainde kraanoperator mag niet meer dan de nominale last in de kraan hangen.
En overbelasting zal dan nimmer optreden.
 
DIN-Haken
DIN-Haken
VRAAG
In het blad AI 17 staat dat een kraanhaak (enkel) DIN 15401 alleen verticaal mag worden belast. Betekent dit dat deze haak niet onder een hoek mag worden belast?
Bestaat er een tabel of overzicht (en eventueel een norm) waarin omschreven dat dit niet mag.
ANTWOORD
In DIN 15400 kunnen alle gegevens worden gevonden.
Kraanhaken mogen zonder reductie worden belast naar de haakpunt toe tot een hoek van 45˚ van verticaal.
De norm geeft de WLL voor deze haken, afhankelijk van materiaal en kraangroep.
 
Zeecontainers
Zeecontainers
VRAAG
Ik werk vanuit mijn huidige werk veel met DNV containers en zou graag de mogelijkheid willen hebben om deze zelf te inspecteren en te keuren, is dit mogelijk met de EKH-opleiding Keurmeester Hijsgereedschappen?
 
ANTWOORD
U kunt beter te rade gaan bij een van de Internationale Klassebureaus, bijvoorbeeld DNV/Lloyds.
In het Internationale verdrag voor zeecontainers zijn de klassebureaus aangewezen om deze te (laten) keuren.
Zij alleen mogen een verklaring van geschiktheid afgeven. Zij werken daarbij  met door hen gemachtigde personen en reparatiebedrijven
Hijsjuk
Hijsjuk
VRAAG
EKH-bedrijf heeft een hijsjuk van een klant mogen ontvangen, dat door dat bedrijf is geconstrueerd.
Het gaat om een Lifting Plate, een ronde schijf met een 40-tal gaten en in het midden een hijsputting. Deze is bedoeld om aan een pijp met flens vast te bouten en dan te hijsen.

De klant heeft alles meegeleverd:
  • Berekening
  • Handleiding
  • CE-markering
  • Materialencertificaat
  • MPI-onderzoek
  • IIA-verklaring
Kortweg een compleet dossier van 52 pagina’s
Kan hier een certificaat voor worden afgeven?
 
ANTWOORD
Natuurlijk kan een EKH-bedrijf hier een certificaat op afgeven na beproeving.

De klant voldoet hiermee aan alle wettelijke eisen (zie ook de EKH-Werkvoorschriften Deel 2, hoofdstuk 22).

Indien het hijsjuk de beproeving doorstaat zonder gebreken moet een certificaat worden afgegeven.
 
Glazenwassersgondel
Glazenwassersgondel
VRAAG
Mag een EKH-bedrijf een glazenwassersgondel keuren?
Voorts nog de volgende vragen:
  • Moet onze gondel elk jaar worden gekeurd?
  • Is het toegestaan dat het onderhoud en de keuring door hetzelfde bedrijf wordt uitgevoerd?
  • Welk keuringsbedrijf is er in Nederland naast TÜV, dat onze gondel kan keuren?
Toelichting:
Het gaat om een XS-platform voor één man. Gewicht 198 kg, max hefhoogte 40 meter (35 meter nodig).
Voorzien van vasthoudbesturing.
De gondel moet tussen 3 hijsarmen op het dak worden omgehangen.
 
ANTWOORD
Deze gondel mag door een EKH-bedrijf worden gekeurd. M.a.w. een keuring door een ‘Notified Body’ is niet verplicht.
  • Ja de gondel moet minstens 1x per jaar worden gekeurd.
  • Het is toegestaan dat het bedrijf, dat het onderhoud verricht, ook deze keuring uitvoert.
  • Daarvoor is een hele waslijst op te stellen, onafhankelijk zijn: Liftinstituut, Aboma, Vinçotte en TUV. Daarnaast zijn er natuurlijk de firma’s die leveren en onderhouden, zoals Skyworks, Thyssen etc.
Manbakken
Manbakken
VRAAG
Hoe gaan we om met de keuring/beproeving van speciale manbakken gebruikt bij asbestsanering? Deze kunnen zowel aan een Manitou gebruikt worden als aan een kraan en er wordt ook lading mee verplaatst.
Ik denk namelijk dat alleen de regels van manbakken hier niet aan voldoen, wat is jullie inzicht hierop?
ANTWOORD
Hier wordt materiaal (al of niet verontreinigd met asbest), samen met personen verticaal getransporteerd.
Het in en uitstappen uit een normale werkbak en het ont-/beladen ervan is verboden op hoogte.
Voor dit soort werk moet een aparte vergunning (met RI&E) worden aangevraagd bij ISZW.
De technische keuring van zo’n bak in gelijk aan een werkbak. Dus uitvoering en eisen.
De technische eisen kunnen (moeten) zijn aangepast aan het gebruik, dus inzage in de RI&E is hier noodzakelijk omdat hierin extra veiligheidseisen kunnen zijn voorgeschreven.

Bijv. extra beveiliging afsluiting klap en sjormogelijkheden lading etc.
Is inzage van RI&E niet mogelijk dan moet bij uitvoering van de keuring worden beoordeeld of alle bij dit specifieke gebruik optredende gevaren effectief zijn voorkomen.  
 
Kabelvlieters
Kabelvlieters
VRAAG
Moeten kabelvlieters (treknetjes), her-/gekeurd worden?
Er staat niks vermeld in het EKH, maar klanten vermelden wel dat ze met de kabelvlieter de kabel hijsen tot aan de mast, kraanblok enz.
 
ANTWOORD
Natuurlijk moeten kabelvlieters worden herkeurd, net als alle hijsmiddelen tenminste 1x/jaar.
Ze zijn in de EKH-werkvoorschriften niet opgenomen omdat de toepassing ervan te beperkt/specifiek is.
Herkeuring kan tot een grondige inspectie op draadbreuken (vooral in de lus) en vervorming (bijvoorbeeld ernstige vervorming van de weefstructuur) beperkt blijven.
Herbeproeving heeft net als bij staalkabels geen zin. Bij het gebruik is de WLL (houdkracht) vooral sterk afhankelijk van de juiste diameterkeuze staakabel/kabelvlieter. Daarnaast speelt de kabelconstructie (en kabeloppervlak) een grote rol.

 
Staakabels, certficeren eindverbindingen
Staakabels, certficeren eindverbindingen
VRAAG
Onderstaand certificaat hebben wij verkregen voor de staalkabel. Mijn vraag is moet er volgens de geldende wet en regelgeving ook een certificaat komen voor de afwerking van de kabeleinden? M.a.w. moet er een certificaat komen voor de, in dit geval, Supersplice-afwerking van de kabeleinden ?
ANTWOORD
Dit betreft, gezien de lengte en de afwerking van beide kabeleinden, duidelijk een staalkabelstrop.
Op het afgebeelde deel van het Staalkabelcertificaat ontbreekt helaas de WLL.
Deze WLL dient te worden berekend volgens de norm NEN-EN 13414-1. De verwijzing naar die norm ontbreekt op het afgebeelde certificaatdeel.

In de werklastberekening volgens genoemde norm hoort een breeklastreductie van 10% te worden toegepast voor geklemde eindverbindingen.
De gebruiksfactor voor deze staalkabelstrop moet 5 zijn, t.o.v. deze gereduceerde breuklast, volgens genoemde norm.
Er hoeft geen apart certificaat te worden gemaakt voor de eindverbindingen. Volgens genoemde norm garandeert de fabrikant van de strop dat het breeksterkte verlies minder is dan 10%.
 
Ladingbinders/sjormiddelen
Ladingbinders/sjormiddelen
VRAAG
Een klant die wil een stapel van 4 pontons (gewicht 12.000kg) een kwartslag gedraaid hebben. Nu hebben we daarvoor een schijf met in het midden een kantelbaar en gelagerd hijsoog. Aan de schijf zitten 4 punten om de pontons bij elkaar te houden, in deze punten komen 4 containerhaken. Om de pontons te hijsen met kettingen wil ik gebruikmaken van ladingbinders om de ketting op gelijke voorspanning te krijgen. Ik weet dat deze bedoeld zijn om te spannen/sjorren en niet om te hijsen. Echter bij deze hijsmanoeuvre komen de pontons niet hoger dan 1,5 m. Dit is voldoende hoogte om de pontons te kunnen kantelen. Daarna worden deze te water gelaten om de brug te vormen.

Is er dit gebruik van ladingbinders toegestaan?
 
ANTWOORD
Het verbod dat niet mag worden gehesen met sjormiddelen komt voort uit het feit dat deze middelen vaak onvoldoende beveiligingen (bijv. haakkleppen) hebben.
Ook komen de gebruiksfactoren vaak niet overeen met de factoren die voor hijsgereedschappen gelden.

Worden zij wel daarvoor gebruikt, dan moet WLL zodanig worden gekozen dat de gebruiksfactor overeenkomt met die geldt voor het gebruik van kettingen als hijsgereedschappen (4).

Hoewel de omschrijving van de werkwijze wat onduidelijk is, heb ik er vertrouwen in dat dit voor dit geval goed kan worden beoordeeld.
 
Hijsgereedschappen/oogbouten
Hijsgereedschappen/oogbouten
VRAAG
Moeten hulpstukken, hijsbalkjes die aan matrijzen vast gebout zitten, gezien worden als hijsmiddelen c.a. hijstraversen.
Deze hulpstukken, hijsbalkjes worden bij de nieuwlevering van een matrijs meegeleverd. Behoudens de documentatie en voorschriften van de matrijzen zit er t.a.v. de hulpstukken niets bij.
Ter verduidelijking hebben wij een foto bijgesloten.

Waaraan moeten deze hulpstukken voor gebruik in Nederland voldoen.
Moet er een tekening van zijn en een sterkteberekening, een CE–verklaring, Certificaat van beproeving, jaarlijkse inspectie enzovoort.

ANTWOORD
Het gaat hier duidelijk, zoals de foto’s aangeven, om hulpgereedschappen waarmee de matrijzen kunnen worden ge(ver)plaatst.
Het zijn in principe dus hijsjukken/-traversen en deze moeten worden gekeurd volgens hoofdstuk 22 van de Werkvoorschriften.
Voor de oogbouten die losneembaar zijn, geldt hoofdstuk 13 (staan ook in kruisjeslijst) en zij vallen onder kettingwerk.

De oogbouten zijn van C15 en, tenzij anders aangegeven, moet worden aangenomen dat zij verouderingsgevoelig zijn.
Bij gebruik over een langere periode ontstaat daar dan de noodzaak om de sterkte te beoordelen.
Na beproeving zouden ze dan weer gegloeid moeten worden, wat een kostbare behandeling is. Per saldo is dan vervanging kostentechnisch een betere keuze.
Wat de rest van de constructie betreft, wellicht is het aan te bevelen de oogbouten te vervangen door vastgelaste hijsogen volgens hoofdstuk 27 van de Werkvoorschriften.
De constructie behoeft dan in zijn geheel niet meer te worden beproefd te worden (na éénmalige beproeving).

 
Speciaal hijsgereedschap
Speciaal hijsgereedschap
VRAAG
Ik heb een vraag over het zelf ontwerpen en produceren van een hijsmiddel.
Wat zijn de eisen om een hijsmiddel gekeurd te krijgen.
Zo is in de Machinerichtlijn artikel 4.1.2.3 gewijd aan de mechanische sterkte van hijs- en hefmiddelen.

Moet dan een technisch constructiedossier gemaakt worden dat aangeboden wordt om het hijsmiddel gekeurd te krijgen?

Daarnaast lees ik dat voldaan moet worden aan de Arbowet.

Hieronder een schets van het beoogde hijsmiddel.

Het product wat gehesen wordt is grijs gemarkeerd.
Gehesen wordt met een bovenloopkraan met daaraan een hijsband met een haak die aan het oog bevestigd wordt. Het te hijsen product heeft een gewicht van ongeveer 700 kg, en wordt gehesen/verplaatst op een geringe hoogte van +/- 1,5 meter.

Het gaat om een zelf te bouwen hijsmiddel dat speciaal gemaakt wordt voor zijn toepassing.

Aan welke eisen moet dit speciale hijsmiddel voldoen?

 
ANTWOORD
Wat een gevaarlijk stukje hijsgereedschap!

Er is geen enkele beveiliging (op de grip t.o.v. de last) en geen enkele garantie dat de last horizontaal hangt of blijft hangen.
Deze last gaat onmiddellijk (uit)schuiven als hij scheef komt te hangen.

Algemene voorwaarden voor het veilig hijsen van lasten zijn:
  • De last moet stabiel hangen
  • De last moet horizontaal hangen
  • De last mag niet bewegen
  • Er moet een goede grip zijn op de last (tussen hijsgereedschap en last)
Nu kan bijvoorbeeld het hijsmiddel worden bekleed met rubber/antislipmateriaal om (meer) grip op de last te krijgen. En er kan voor worden gezorgd dat de last horizontaal hangt.
Maar dat lost het probleem niet op! 

Voor hijsklemmen, waarvan de veiligheid afhankelijk is van de wrijving, geldt het voorschrift dat deze altijd moeten zijn voorzien van een beveiliging die garandeert dat ook bij schokkende beweging de klemkracht blijft bestaan.

Terecht wordt opgemerkt dat moet worden voldaan aan de Arbowet.
Hierin staat in art.3:
De werkgever moet een arbeidsomstandighedenbeleid voeren waarbij hij zorgt voor de veiligheid en de gezondheid van de werknemers.
Gevaren en risico’s moeten “zo dicht mogelijk bij de bron worden voorkomen”. Dit hijsgereedschap voldoet dus zeker niet aan die wet!
Hoewel de wetgeving over de exacte eisen aan hijsgereedschappen niet duidelijk is geven de artikelen 7.3 en 7.4 van het Arbobesluit voldoende duidelijkheid waaraan arbeidsmiddelen moeten voldoen, moet er aan het voorgestelde “hijsgereedschap” meer gebeuren dan wat “rubbertjes” opplakken!
Het meest expliciet is de Machinerichtlijn, zie hiervoor onder meer de bijlage art. 4.1.2.5 en 4.1.2.6.
Volgens dezelfde Machinerichtlijn in bijlage 1, art. 4.1.3 moet de fabrikant beproevingen laten uitvoeren. Hij moet na goedkeuring ook een fabrikantenverklaring afgeven en een CE-markering aanbrengen.

EKH raadt dus aan een veiliger oplossing voor dit hijsprobleem te kiezen!
 
Speciaal hijsgereedschap voor buiten EU
Speciaal hijsgereedschap voor buiten EU
VRAAG
Wij moeten voor een klant van ons een aantal hijsgereedschappen construeren en maken. Uiteraard moeten de betreffende hijsgereedschappen worden voorzien van een certificaat.
De gereedschappen gaan daarna naar het buitenland (ook buiten de EU). Gelden dan dezelfde certificeringsregels of hoe zit dit precies?
 
ANTWOORD
Als fabrikant moet u binnen de EU inderdaad het hijsgereedschap laten beproeven en beoordelen (tekening en berekening) door een deskundig EKH-bedrijf.
Als het gereedschap in orde is krijgt u een EKH-certificaat, dat tevens een fabrikantenverklaring (model 2 A, volgens de EG Machinerichtlijn) is.
U moet zelf op het gereedschap daarna een CE-markering aanbrengen.
Deze procedure is voor de meeste landen buiten de EU ook voldoende, alleen in de USA willen ze nog wel eens extra eisen hebben.
 
Merken van hijsbanden met viltstift
Merken van hijsbanden met viltstift
VRAAG
Het komt bij een onderaannemer met grote regelmaat voor dat het identificatielabel van de hijsband ontbreekt. Er is dan met stift een “uniek nummer” op de hijsband geschreven om het op die manier te linken aan hun interne systeem en tevens naar een certificaat. Zie onderstaande foto’s wat we tegenkomen. Wij hebben aangegeven dat het ontbreken van het label een afkeur betreft, hierop hebben zij een externe partij (TÜV) om toelichting gevraagd.

Deze instantie geeft ons geen duidelijk antwoord. Enerzijds geven zij hun “goedkeuring” (geen volledige goedkeuring), anderzijds zou het ontbreken van zo’n label afkeur inhouden!
Als een hijsband niet traceerbaar is aan het label, kun je “elk” nummer op de hijsband schrijven op basis van een eigen systeem van de aannemer. Wat is de invloed van de stift op de integriteit van de band…
Het betreft hier een situatie bij een onderaannemer in België. We zouden graag een reactie ontvangen hoe we hiermee moeten omgaan. Is de manier van werken bij de onderaannemer conform (Belgische/Europese) wetgeving of mogen we dit niet accepteren?

 
ANTWOORD
EKH is het niet eens met het antwoord van TÜV. Het op de band schrijven van het unieke nummer is te weinig bewijs dat het werkelijk de op het certificaat vermelde band betreft en is dus voor de keurmeester oncontroleerbaar!  

Bovendien is het schrijven op kunststof banden in vele gevallen gevaarlijk omdat er maar weinig permanente viltstiften bestaan die geen oplosmiddelen (weekmakers) bevatten die schadelijk zijn voor de vezels!

Het standpunt van EKH moet in dezen blijven:
“Afkeur indien bij de jaarlijkse inspectie het label ontbreekt”.

Overigens als antwoord aan de klant geldt dit ook:
“Als verantwoordelijke voor het ter beschikking stellen van geschikte arbeidsmiddelen, moeten geen onbekende risico’s worden genomen” (Arbowet, maar geldt ook de in Belgische wetgeving).

Natuurlijk is door zorgvuldig en goed gebruik te voorkomen dat de labels verdwijnen of afscheuren. Ze zijn ook te beschermen (bijv. door vastnaaien op de band of met een hoesje). Dit kost wat extra geld en inspanning…
 
Labels hijsbanden
Labels hijsbanden
VRAAG
Sinds enige tijd mis ik op de labels van hijsbanden de veiligheidsfactor: de verhouding tussen de werklast en breeklast bij beproeving op een trekbank.
Factor 7:1 houdt in dat het meervoudig gebruikt kan worden; alles lager dan is eenmalig gebruik.
Tijdens mijn instructie kon ik makkelijk terugvallen op de vermelde veiligheidsfactor.


Vraag: wat is de reden van het niet meer vermelden van de veiligheidsfactor?
2. hoe kan ik mijn deelnemers op een makkelijke manier aantoonbaar maken met welke veiligheidsfactor we te maken hebben? 
3. zijn de huidige eenmalige hijsbandjes nog steeds voorzien van de vermelde veiligheidsfactor?
ANTWOORD
De reden van het weglaten van de gebruiksfactor is waarschijnlijk dat de in huidige versie van de Machinerichtlijn voorgeschreven merktekens wat minder gedetailleerd zijn. (Dat was eerder anders).
Toch staat er nog in de Machinerichtlijn art. 4.3.2. dat moet aangegeven zijn: ‘identificatie van het materiaal wanneer deze informatie nodig is met het oog op het veilige gebruik ervan’.

Indien de band is vervaardigd volgens NEN-EN 1492-1/2 (geharmoniseerde norm) dan moet de gebruiksfactor op het daarin voorgeschreven label vermeld staan.
EKH blijft hijsbanden waaraan geen label, of een label dat niet voldoet aan genoemde norm, afkeuren.
Roundslings
Roundslings
VRAAG
Vraag:    Roundslings

Bij onze opleidingen als keurmeester is ons altijd verteld dat een sling altijd soft moet aanvoelen en dat er geen harde plekken of andere dingen aanwezig mogen zijn, behalve het punt waar het begin en het eind tezamen komen. Dit is normaal de plek waar ook de buitenmantel aan elkaar is vastgenaaid.

Wij hebben ontdekt na het opensnijden van de roundslings, dat er op meerdere plekken plakband/knopen binnen in de slings aanwezig zijn.
Ook hebben wij in opengemaakte banden aangetroffen dat de fabrikant het hele gebied waar de verbinding van de uiteinden zit met duct tape omwikkelt.
Dit is voor ons nieuw en we zouden graag meer hier over willen weten, zodat we zeker kunnen zijn dat wij ons werk goed doen.

Graag zouden wij hier uw mening/richtlijn hier over willen ontvangen.
ANTWOORD
Antwoord:
 
Wat de keurmeesters hebben gedaan is precies zoals het wordt geleerd, dus goed!
 
Het vastplakken van de strengeinden is toegestaan, sommige fabrikanten knopen deze eind(jes) aan elkaar, dat mag ook.
Niet alle fabrikanten beperken zich tot een enkel ”tape-je” om de uiteinden van de rond gesponnen vezelstreng aan elkaar te verbinden.

De opengemaakte banden geven aan dat deze fabrikant het hele gebied waar die verbinding van de uiteinden zit met tape omwikkelt.
Dit is toegestaan mits dat in de buurt van de stiklas van de hoes is, want dan geeft dat geen problemen.
In die stiklas zit namelijk ook het label vast en dat mag nooit worden belast! Het wordt natuurlijk pas verwarrend als zo’n omwikkeling op andere plaatsen voorkomt.

Het is dus goed de eindloze banden af te voelen bij de inspectie en te weten wat je kunt tegenkomen!

 
Hijsbanden en milieu
Hijsbanden en milieu
VRAAG
Wij gooien met enige regelmaat stroppen weg die veilig zijn om te gebruiken, maar waarvan het label ontbreekt.

Wetstechnisch voldoen we aan de eisen, maar milieutechnisch rijmt dit niet.
De branche waarin wordt gewerkt is de metaalindustrie, waarin het meest kwetsbare van de strop het als eerste begeeft.


Nu hangen er in de fabriek ook posters van de leverancier, waarop de voor de gebruiker meest belangrijke informatie staat, zie afbeelding hieronder.

Waarom dienen goede stroppen zonder label toch verwijderd te worden, ondanks de duidelijke informatie op de posters?
Is het binnen het wettelijk kader verantwoord om de poster te gebruiken als het label ontbreekt?
Is het afkeurcriterium voor de labels niet te zwaar?
 
ANTWOORD
“Wetstechnisch” is inderdaad identificatie van een hijsmiddel verplicht.
EKH-bedrijven keuren bij de jaarlijkse inspectie daarom de niet van een label voorziene hijsbanden af. Dit is ongeacht de leeftijd van de band, want die is immers niet meer te achterhalen.
Het kan dus voorkomen dat een nieuwe hijsband wordt afgekeurd, omdat het label is verwijderd. Hier is natuurlijk wat aan te doen, zoals:
Instructie aan het personeel om de labels niet te verwijderen en de hijsbanden zo te belasten dat het label niet in de knel komt (zodat het van de band scheurt);
Het EKH-bedrijf te verzoeken, mits de band nog in goede staat is, van een nieuwe markering (los bandje voorzien van nummer om de hijsband), uiteraard voorzien van een nieuw certificaat. Voorwaarde is wel dat de fabrikant en de datum ingebruikname van de band bekend is. Het zal duidelijk zijn dat dit extra kosten met zich mee brengt.
Overigens kunnen afgekeurde hijsbanden worden verzameld, zodat het materiaal kan worden hergebruikt.

Ook hierbij kan het EKH bedrijf helpen!.
 
EKH-certificaten
EKH-certificaten
VRAAG
Wij zijn een fabrikant van container-afzetinstallaties en een van onze producten is een “portaalarmsysteem”. Hiermee wordt een containerbakje door middel van een hijsketting op een vrachtauto gezet en zo van A naar B vervoerd. 
Van deze hijsketting hebben wij een zeer grote diversiteit in lengte, tonnage, opneemhaken, inkortklauwen enz.
 Ik ben op zoek naar een mogelijkheid om zelf de certificaten aan deze kettingen te mogen hangen zonder dat we hier een testbank etc. voor nodig hebben. We gebruiken alleen gecertificeerde onderdelen (voornamelijk van Gunnebo) en deze willen we zelf kunnen samenstellen met certificaat.
Is dit mogelijk?
 
ANTWOORD
Wat hier gevraagd wordt kan niet volgens EKH. Het afgeven van EKH-certificaten is uitsluitend voorbehouden aan gecertificeerde EKH-bedrijven.
Als hij zelf onderdelen vervangt wordt u fabrikant/samensteller. U bent dan zelf productaansprakelijk en -verantwoordelijk.

Indien u dat doet met toestemming van de fabrikant en volgens voorschriften van de fabrikant dan kunt u (als gemachtigde van de fabrikant) wellicht een fabrikantenverklaring IIA afgeven.
 
Regelgeving USA
Regelgeving USA
VRAAG
Een klant van ons moet naar de U.S.A.
Is er binnen de EKH iemand die weet welke keuringstermijnen daar gelden en of je überhaupt met Europees goedgekeurde hijsmiddelen daar mag werken?
 
ANTWOORD
Amerika is groot en het is heel erg afhankelijk waar de gereedschappen worden gebruikt.
Aan boord van schepen is het geen probleem, want USA heeft het ILO-verdrag getekend.
De marine heeft zijn eigen regels en bij landgebruik is het afhankelijk van de industrietak (een beetje zoals in Duitsland).
CE-markering is in de USA niet nodig, maar heeft wel een pré.
Het beste advies is vraag het eens aan ABS
(American Bureau of Shipping).
 
Regelgeving in België
Regelgeving in België
VRAAG
Wij zijn een in Nederland gevestigd aannemingsbedrijf dat op regelmatige basis werkzaamheden uitvoert in België. Wij gebruiken daar hijsmiddelen die in Nederland zijn gekeurd. In België moeten hijsmiddelen 3-maandelijks worden gekeurd door een zg. Externe Dienst voor Technische Controles (EDTC). Nu zegt de wet in België (mogelijk is dat ook Europese wetgeving) dat wanneer een in Nederland gekeurd hijsmiddel in België wordt gebruikt, de Nederlandse keuring in België gedurende 3 maanden geldig is, mits het hijsmiddel ook in Nederland door een EDTC- of gelijkwaardige instantie- is gekeurd.

Onze hijsmiddelen worden gekeurd door een EKH-keurbedrijf en zijn voorzien van EKH-certificaten. Daarom aan u de vraag in hoeverre de keuringen die onder uw keurmerk worden uitgevoerd gelijk gesteld kunnen worden aan de keuring door een EDTC.
 
ANTWOORD
Inderdaad mogen de EKH gekeurde hijsgereedschappen in België worden gebruikt.
De termijn van 3 maanden is bekend en is een nationale (Belgische wettelijke) eis, vastgelegd in een Koninklijk besluit. Daarin zijn tevens de EDTC’s vastgelegd die dit mogen uitvoeren. De hijsgereedschappen moeten in België dus na 3 maanden opnieuw worden gekeurd.

Overigens is dat in België slechts een visuele beoordeling.
 
EKH Certificaten
EKH Certificaten
VRAAG

Wij zijn een fabrikant van container afzet installaties en een van onze producten is een “portaalarm systeem”. Hiermee wordt een containerbakje
door middel van een hijsketting op een vrachtauto gezet en zo van A naar B vervoerd. Van deze hijsketting hebben wij een zeer grote diversiteit in
lengte, tonnage, opneemhaken, inkortklauwen enz. Ik ben op zoek naar een mogelijkheid om zelf de certificaten aan deze kettingen te mogen hangen zonder dat we hier een testbank etc. voor nodig hebben. We gebruiken alleen gecertificeerde onderdelen (voornamelijk van Gunnebo) en deze willen we zelf kunnen samenstellen met certificaat. Is dit mogelijk?

ANTWOORD
Wat hier gevraagd wordt kan niet volgens EKH. Het afgeven van EKH certificaten is uitsluitend voorbehouden aan gecertificeerde EKH bedrijven.
Als hij zelf onderdelen vervangt wordt hij fabrikant/samensteller. Hij is dan zelf productaansprakelijk en verantwoordelijk.
Indien hij dat doet met toestemming van de fabrikant en volgens voorschriften van de fabrikant dan kan hij (als gemachtigde van de fabrikant) wellicht een fabrikantenverklaring IIA afgeven.
 

Wat hier gevraagd wordt kan niet volgens EKH. Het afgeven van caten is uitsluitend voorbehoudenaan gecertificeerde EKH bedrijven. Als hij zelf onderdelen vervangt wordt hij fabrikant/samensteller. Hij is dan zelf product- aansprakelijk en verantwoordelijk.

Keuring bijzondere gereedschappen
Keuring bijzondere gereedschappen
VRAAG

Wij zijn een klant met een grote diversiteit aan typen hijs- en hefmiddelen.
Nu wordt het ene conform EKH-voorschriften gekeurd en het andere niet. De keurmeesters kunnen geen duidelijk antwoord verschaffen waarom het ene wel en het andere niet gekeurd wordt.

Ik stuur even een paar voorbeelden mee (zie hierboven) waarvan de EHK-keurmeesters zeggen dat deze niet keuring plichtig zijn.


 
    

Kunnen jullie mij verder helpen?

ANTWOORD

In principe moeten alle arbeidsmiddelen, waarvan de veiligheid door gebruik kan verminderen, jaarlijks worden gekeurd door een deskundig persoon (zie het Arbobesluit)
De voorbeelden vallen daar zeker onder.

Ik zie niet in waarom een balancersysteem of een (bijzondere) heftafel niet door een EKH-keurmeester kan worden gekeurd.
Het zijn bijzondere uitvoeringen van hijs- en hefwerktuigen en worden niet (letterlijk) in de werkvoorschriften worden behandeld.

Dat betekent echter niet, dat een ervaren EKH-keurmeester er met behulp van de fabrikanten informatie niet uit zou komen. Hij kan zondermeer, als deskundige, de keuring van dit soort werktuigen verrichten!