Wetgeving en Voorschriften

Bij het ontwerpen, leveren, gebruiken, onderhouden en keuren van hijs- en hefmiddelen is een uitgebreid stelsel van wet- en regelgeving van toepassing. Vereniging EKH ondersteunt bedrijven en keurmeesters bij het toepassen van deze wet- en regelgeving. Daarbij brengt EKH relevante verplichtingen en ontwikkelingen samen en maakt deze duidelijk voor de praktijk.

Deze pagina geeft inzicht in de belangrijkste verplichtingen en richtlijnen die gelden voor het veilig hijsen en heffen.

Naast wet- en regelgeving gebruikt EKH eigen werkvoorschriften. Deze werkvoorschriften zijn speciaal ontwikkeld voor keurmeesters van hijs- en hefgereedschappen en -machines. Meer informatie vindt u via de onderstaande button.

EKH-werkvoorschriften

1. Algemene wettelijke kaders

Onderstaande wet- en regelgeving is van toepassing op het gebruik, de inspectie, de certificering en de keuring van hijs- en hefmiddelen.

1.1 Arbowet

De Arbowet bepaalt de algemene verantwoordelijkheden van werkgevers en werknemers met betrekking tot veilig werken. Voor hijs- en hefmiddelen vormt dit de basis voor veilig gebruik, instructie, toezicht en onderhoud.

1.2 Arbobesluit

Het Arbobesluit is een nadere uitwerking van de Arbowet en bevat onder andere de bepalingen uit de EG-Arbeidsmiddelenrichtlijn. Hierin zijn verplichtingen vastgelegd voor veilige toepassing, periodieke keuring en beproeving van arbeidsmiddelen.

1.3 EG-Arbeidsmiddelenrichtlijn

Deze Europese richtlijn bevat de minimumeisen voor het veilig gebruik van arbeidsmiddelen. De volledige inhoud is opgenomen in het Arbobesluit en heeft daarmee directe werking voor werkgevers.

1.4 EG-Machinerichtlijn & EG-Machineverordening. 

De Machinerichtlijn 2006/42/EG bevat eisen voor nieuwe machines en hijs- en hefmiddelen die op de markt worden gebracht. De richtlijn stelt onder andere constructieve en veiligheidstechnische eisen waaraan fabrikanten moeten voldoen. In Nederland is zij verankerd in de Warenwet. Deze richtlijn wordt op 20 januari 2027 vervangen door de EG-Machineverordening (EU) 2023/1230.

EG-Machineverordening
Op 29 juni 2023 is de nieuwe Europese Machineverordening (EU) 2023/1230 gepubliceerd. Deze verordening vervangt de huidige Machinerichtlijn 2006/42/EG, en brengt belangrijke wijzigingen met zich mee op het gebied van veiligheid, digitalisering en productaansprakelijkheid.

De verordening is rechtstreeks van toepassing in alle EU-lidstaten zonder omzetting in nationale wetgeving. Dit zorgt voor meer uniformiteit en rechtszekerheid binnen de interne markt. De nieuwe verordening is afgestemd op actuele technologische ontwikkelingen, zoals kunstmatige intelligentie, cyberveiligheid en software-updates op afstand (over-the-air updates).

• Tot 20 januari 2027 mogen machines nog volgens de Machinerichtlijn op de markt worden gebracht.
• Vanaf 20 januari 2027 geldt uitsluitend de Machineverordening.

1.5 Mijn- en schepenwetgeving

De Arbowet geldt ook binnen de mijnbouw en aan boord van schepen. Aanvullende eisen worden gesteld via de Mijnwet en Schepenwet. Toezicht vindt plaats door de betreffende inspecties.

1.6 Certificering door EKH

EKH heeft een eigen certificeringssysteem ontwikkeld voor bedrijven en personen die kranen en hijs- en hefmiddelen keuren. Dit systeem is vrijwillig, maar geeft invulling aan de wettelijke aanduiding ‘deskundige natuurlijke persoon, rechtspersoon of instelling’. De EKH-certificaatformulieren bevatten alle gegevens die internationaal worden voorgeschreven.

1.7 Keuring en beproeving door erkende instellingen

Voor het keuren en beproeven van hijs- en hefwerktuigen en hijsgereedschappen aan boord van schepen verwijst het Arbobesluit naar de Minister en erkende instellingen. De Minister heeft hiervoor classificatie- of klassebureaus aangewezen. Deze bureaus mogen wettelijk erkende certificaten afgeven en houden toezicht op de door EKH-bedrijven uitgevoerde werkzaamheden, zoals leveren, inspecteren en keuren.

2. Aanvullende voorschriften en richtlijnen

Omdat wetgeving vaak op hoofdlijnen is beschreven, zijn er aanvullende documenten nodig die verduidelijken hoe wettelijke eisen bij hijsen en heffen in de praktijk moeten worden toegepast.

2.1 Arbo-informatiebladen (AI-bladen)

Voorlichtingsdocumenten van Sdu die nadere uitleg geven over specifieke Arbo-onderwerpen, waaronder hijswerkzaamheden. Ze bieden praktische toelichting op wettelijke bepalingen.

2.2 Mededelingen aan Mijn ondernemingen

Sectorspecifieke regels van de Inspecteur-Generaal der Mijnen, gericht op bedrijven, installaties en werkzaamheden binnen de mijnbouwsector en offshore.

2.3 Mededelingen aan de Scheepvaart

Uitgegeven door het Hoofd der Scheepvaartinspectie. Deze documenten bevatten aanvullende bouw-, beproevings- en veiligheidseisen voor materieel en werkzaamheden aan boord van schepen.

2.4 Normen en praktijkrichtlijnen (NEN en NPR)

Het Nederlands Normalisatie-instituut (NEN) publiceert normen (NEN) en praktijkrichtlijnen (NPR) waarin gedetailleerde technische, kwaliteits- en keuringscriteria voor hijs- en hefmiddelen zijn vastgelegd.
Deze normen worden in Nederland toegepast om te voldoen aan hoge veiligheidseisen. Steeds meer nationale normen worden vervangen door Europese NEN-EN-normen en internationale ISO-normen. Hiermee sluiten Nederland en Europa beter aan op Europese richtlijnen en internationale handel. De Europese normen zijn vaak globaler van opzet, maar zorgen voor bredere afstemming tussen landen.

2.5 Voorschriften van klassebureaus

Klassebureaus zijn internationaal opererende organisaties die keuren volgens eigen technische voorschriften en op diverse terreinen inspecties kunnen uitvoeren. Voor specifieke keuringen aan boord van schepen wijst de Minister van SZW deze bureaus formeel aan als erkende instellingen. Zij mogen wettelijk erkende certificaten afgeven en staan onder toezicht van de Scheepvaartinspectie.
EKH-bedrijven kunnen door deze klassebureaus worden gemachtigd om inspecties en keuringen namens hen uit te voeren en certificaten af te geven voor specifieke hijs- en hefgereedschappen (zoals laad- en losgereedschappen).

3. Relatie tussen wetgeving, voorschriften en EKH-werkvoorschriften

De wettelijke regels en aanvullende voorschriften vormen samen het fundament voor veilig werken. EKH vertaalt deze kaders naar praktische werkvoorschriften specifiek voor keurmeesters.

Waar de wettelijke regels vaak algemeen zijn geformuleerd, beschrijven de EKH-werkvoorschriften welke handelingen en controles in de praktijk moeten worden uitgevoerd. Zo worden normen en richtlijnen op een uniforme en toetsbare manier toegepast binnen de branche.Daarmee wordt gegarandeerd dat keuringen uniform, veilig en toetsbaar uitgevoerd worden.

De volledige werkvoorschriften zijn exclusief voor EKH-leden beschikbaar; meer informatie vindt u op een aparte pagina.

Lees verder op: EKH-werkvoorschriften

Vragen over Wetgeving en Voorschriften