Kettingtakel
Een kettingtakel is een hijswerktuig waarmee zware lasten gecontroleerd omhoog en omlaag worden verplaatst. Kettingtakels worden veel gebruikt in werkplaatsen, magazijnen, productiehallen en de bouw. Ze zijn verkrijgbaar in verschillende uitvoeringen en hijsvermogens, van 250 kg tot meerdere tonnen.
Om veilig gebruik te waarborgen, moeten kettingtakels regelmatig worden gecontroleerd en gekeurd. Op deze pagina leest u meer over de werking, het veilige gebruik en de keuring van kettingtakels door een erkend EKH-keurbedrijf.
Hoe werkt een kettingtakel?
Een kettingtakel gebruikt een lastketting en een mechanisch of elektrisch aangedreven hijsmechanisme om lasten te verplaatsen. Er zijn twee veelgebruikte uitvoeringen:
- Handkettingtakel: wordt handmatig bediend door aan een handketting te trekken. Via een overbrenging wordt de lastketting bewogen en kan de last omhoog of omlaag worden gebracht.
- Elektrische kettingtakel: maakt gebruik van een elektromotor die de lastketting aandrijft. Hierdoor kunnen lasten met minder fysieke inspanning worden gehesen.
Lees meer over de werking en toepassing van handtakels en elektrische takels.
Verschillende hijsvermogens van kettingtakels
Kettingtakels zijn verkrijgbaar met verschillende maximale werklasten. Welke uitvoering geschikt is, hangt af van het gewicht van de last, de hijshoogte en de omstandigheden waarin de takel wordt gebruikt.
Veelvoorkomende uitvoeringen zijn:
- Kettingtakel 250 kg: geschikt voor het hijsen van relatief lichte lasten.
- Kettingtakel 500 kg: wordt gebruikt voor lasten tot 500 kilogram.
- Kettingtakel 1 ton: geschikt voor lasten tot 1.000 kilogram.
- Kettingtakel 2 ton: kan lasten tot 2.000 kilogram hijsen.
Er bestaan ook kettingtakels met hogere hijsvermogens. Controleer altijd de maximaal toegestane werklast (WLL) op de takel. De capaciteit moet passen bij de last en de constructie waaraan de takel is bevestigd.
Hoe gebruikt u een kettingtakel veilig?
Voor veilig gebruik is het belangrijk dat de kettingtakel geschikt is voor de werkzaamheden en correct wordt bediend. Controleer de takel daarom vóór ieder gebruik op zichtbare gebreken en let op de volgende aandachtspunten:
- Maximale werklast: overschrijd nooit het toegestane hijsvermogen.
- Lastketting: controleer op slijtage, beschadigingen, corrosie en vervorming.
- Haken en ophanging: controleer of de bevestiging geschikt is en de haken en haakveiligheden goed functioneren.
- Bediening en rem: let op afwijkingen tijdens het hijsen en laten zakken.
- Werkgebied: zorg dat personen zich niet onder de hangende last bevinden.
Kettingtakels kunnen op een vaste plaats worden opgehangen of worden gecombineerd met een loopkat, waarmee lasten ook horizontaal kunnen worden verplaatst.
Volg altijd de gebruiksvoorschriften van de fabrikant. Merkt u beschadigingen of afwijkingen in de werking? Stel de kettingtakel dan buiten gebruik totdat deze deskundig is beoordeeld.
Wet- en regelgeving voor kettingtakels
Als werkgever bent u verantwoordelijk voor de veiligheid van de arbeidsmiddelen die u beschikbaar stelt. Voor kettingtakels betekent dit dat u moet zorgen voor veilig gebruik, goed onderhoud en periodieke inspecties en keuringen. De Arbowet en het Arbobesluit vormen hiervoor de wettelijke basis.
EKH vertaalt de geldende wetgeving, normen en fabrikantenvoorschriften naar praktische werkvoorschriften voor keurmeesters. Welke voorschriften van toepassing zijn, hangt onder andere af van de uitvoering en het gebruik van de kettingtakel.
Lees meer over wetgeving en voorschriften
Kettingtakel laten keuren
Kettingtakels moeten volgens de toepasselijke EKH-werkvoorschriften periodiek worden gekeurd en, waar voorgeschreven, beproefd. Daarbij geldt doorgaans een jaarlijkse keuringsfrequentie. Bij intensief gebruik of zware omstandigheden kan een korter interval nodig zijn.
Een gecertificeerde EKH-keurmeester van een erkend EKH-keurbedrijf controleert onder andere:
- Lastketting: slijtage, scheuren, vervorming en beschadigde kettingschakels.
- Hijshaken: vervorming, slijtage en de werking van de haakveiligheid.
- Hijsaandrijving: de staat en werking van het hijsmechanisme.
- Remmen: het veilig vasthouden en gecontroleerd laten zakken van de last.
- Behuizing en ophanging: beschadigingen, bevestigingen en constructieve gebreken.
- Veiligheidsvoorzieningen: de werking van de aanwezige beveiligingen.
Bij een voorgeschreven beproeving wordt de kettingtakel belast met een proeflast volgens de toepasselijke werkvoorschriften. Hiermee wordt gecontroleerd of de takel de belasting veilig kan dragen en de belangrijke onderdelen goed functioneren.
De keurmeester legt de bevindingen vast in een keuringsrapport.
Wilt u uw kettingtakel van 250 kg, 500 kg, 1 ton, 2 ton of een ander hijsvermogen laten keuren? Via EKH vindt u een erkend keurbedrijf bij u in de buurt.
Wanneer wordt een kettingtakel afgekeurd?
Een kettingtakel wordt afgekeurd wanneer gebreken worden vastgesteld waardoor veilig gebruik niet meer verantwoord is. Redenen voor afkeuring zijn onder andere:
- Ernstige slijtage, scheuren of vervorming van de lastketting.
- Beschadigde of vervormde hijshaken.
- Een rem die de last niet goed vasthoudt.
- Defecten aan het hijsmechanisme.
- Beschadigingen aan de behuizing of ophanging.
- Niet-functionerende veiligheidsvoorzieningen.
- Een niet-succesvolle voorgeschreven beproeving.
De keurmeester legt de gebreken vast en geeft aan welke maatregelen nodig zijn. Een afgekeurde kettingtakel mag pas opnieuw worden gebruikt wanneer de gebreken zijn verholpen en de veilige werking is vastgesteld.
Vragen over het keuren van kettingtakels?
Heeft u vragen over de keuring van uw kettingtakel, de keuringsfrequentie of de EKH-werkvoorschriften? Neem dan contact op met Branchevereniging EKH voor meer informatie en praktische ondersteuning.