Keuren hijswerktuigen
Hijswerktuigen zijn arbeidsmiddelen waarmee lasten worden gehesen, zoals hijskranen, takels, lieren en vaste hijsinstallaties. Het keuren van hijswerktuigen is bedoeld om vast te stellen of het werktuig nog veilig is én voldoet aan de geldende voorschriften. In de praktijk zijn de keurings- en beoordelingsregels uitgewerkt in de werkvoorschriften van Branchevereniging EKH en worden keuringen uitgevoerd door aantoonbaar deskundige keurmeesters.
Op deze pagina leest u hoe de keuring van hijswerktuigen is georganiseerd, wat de rol is van EKH en welke aanvullende eisen gelden voor hijskranen.
Wat verstaat EKH onder hijswerktuigen
Hijswerktuigen worden onder andere gebruikt in de industrie, bouw en logistiek en vormen een belangrijk onderdeel van het dagelijkse werkproces. Bij hijswerktuigen denken we aan werktuigen zoals hijskranen, takels, lieren en vaste hijsinstallaties. Omdat met hijswerktuigen lasten worden verplaatst en boven personen en installaties kunnen worden gehesen, brengt het gebruik ervan altijd veiligheidsrisico’s met zich mee.
Inspectie en keuring van hijswerktuigen
Bij hijswerktuigen wordt onderscheid gemaakt tussen inspectie en keuring. Bij een inspectie wordt beoordeeld of het hijswerktuig op dat moment nog veilig kan worden gebruikt. Bij een keuring wordt vastgesteld of het hijswerktuig voldoet aan de geldende wettelijke eisen, normen en voorschriften en worden de resultaten vastgelegd in een keuringsrapport.
Keuringen moeten worden uitgevoerd door een deskundig persoon. De inspectie- en keuringsregels zijn gebaseerd op fabrikanten voorschriften, geldende normen en wettelijke bepalingen. Deze regels bepalen welke onderdelen gecontroleerd moeten worden en op welke wijze dat gebeurt.
Rol van Branchevereniging EKH
EKH vertaalt wetgeving en normen naar praktische werkvoorschriften voor hijswerktuigen en publiceert deze onder andere in het Handboek hijswerktuigen. Deze regels bepalen welke onderdelen gecontroleerd moeten worden en op welke wijze dat moet gebeuren. Daarnaast verzorgt EKH de opleiding en certificering van keurmeesters en stelt zij kwaliteitseisen aan aangesloten keuringsbedrijven, zodat de keuringen van hijswerktuigen aantoonbaar deskundig en betrouwbaar worden uitgevoerd.
Belangrijke verwijzingen:
- Handboek hijswerktuigen: https://www.ekh.nl/download/
- Opleidingen keurmeester: opleidingen boven de haak
Overzicht keuringstermijnen hijswerktuigen:
Keuringstermijnen hijswerktuigen boven de haak (BDH)
| Jaarlijkse inspectie | Jaarlijkse mechanische keuring | Jaarlijkse gehele mechanische keuring en beproeving | Certificering (CE) en beproeving bij nieuw / reparatie | |
|---|---|---|---|---|
| Takels | ||||
| Handkettingtakels | ||||
| Elektrische takels | ||||
| Handbediende loopkatten | ||||
| Elektrische loopkatten | ||||
| Onderdelen hijskranen | ||||
| Onderblokken | ||||
| Hijshaken (losse) | (1x 4 jr) | |||
| Grijpers aan kraan | ||||
| Tangen aan kraan | ||||
| Hijsmagneten | ||||
| Vacuümapparatuur | ||||
| Ondersteuning | ||||
| Kraanbanen/monorial | ||||
Hijskranen als bijzondere categorie
Er bestaat vaak verwarring over de reden waarom de keuring van hijskranen niet meer in de Arbowet is geregeld, maar in de Warenwet. De directe aanleiding hiervoor was het intrekken van de Wet Gevaarlijke Werktuigen en het onderbrengen van alle productveiligheidsvoorschriften in de Warenwet. Dit heeft begin 2003 geleid tot een wijziging van de Arbowet en tot een aanvulling van de Warenwet met specifieke bepalingen voor het keuringsregime van hijskranen.
Dat de keuring van hijskranen onder de Warenwet valt, heeft te maken met het feit dat met name mobiele kranen en torenkranen worden aangemerkt als gevaarlijke werktuigen.
Dit wijkt af van de regeling die voor veel andere machines geldt. Deze kranen vallen onder een door de minister aangewezen categorie. De keuring mag daarom uitsluitend worden uitgevoerd door aangewezen aangemelde instellingen. De aanwijzing van deze instellingen is in de Warenwet geregeld.
Jaarlijkse keuring en beproeving van hijskranen
In artikel 6d van het Warenwetbesluit Machines wordt niet afzonderlijk gesproken over het beproeven van hijskranen. Dat komt doordat de verplichting tot beproeving op meerdere plaatsen in de regelgeving is vastgelegd, namelijk:
- De beproeving bij nieuwlevering is geregeld in artikel 5 van het Warenwetbesluit Machines. Hijskranen worden hierbij beschouwd als machines. Dit sluit aan op de eisen uit de Machinerichtlijn (artikel 4.1.2.3), waarin is vastgelegd dat de fabrikant de kraan na fabricage als geheel moet beproeven.
- De beproeving na een ingrijpende reparatie of wijziging is geregeld in artikel 7.4a, tweede lid, van het Arbobesluit. Dit artikel geldt voor alle arbeidsmiddelen en dus ook voor hijskranen. Na elke montage op een nieuwe locatie of op een nieuwe plek moet een keuring plaatsvinden.
- De doelmatige beproeving bij het periodieke (jaarlijkse) onderzoek is geregeld in artikel 7.4a, derde lid, van het Arbobesluit. Dit artikel spreekt over keuring en zo nodig* beproeven. De wetgever heeft het daarom voldoende geacht om de verplichting tot beproeven niet op meerdere plaatsen afzonderlijk voor hijskranen te benoemen.
*De term ‘zo nodig’ kan verwarrend zijn. Zo kan een hijsband niet worden beproefd, maar kan de goede werking van een hijsrem of een overlastbeveiliging uitsluitend door middel van beproeving worden vastgesteld.
Vermelding in de EKH-werkvoorschriften
De praktische invulling van de verplichting om hijskranen bij de periodieke keuring waar nodig te beproeven, is opgenomen in de werkvoorschriften van EKH.
Daarin is onder meer vastgelegd dat de overlastbeveiliging van een hijskraan jaarlijks moet worden beproefd op functioneren en op de juiste afstelling. Raadpleeg paragraaf 0304 van de EKH-werkvoorschriften voor meer informatie.
Sinds 1 januari 2006 wordt een hijskraan niet goedgekeurd wanneer de jaarlijkse beproeving van de overlastbeveiliging niet kan worden uitgevoerd. Tijdens deze jaarlijkse beproeving wordt tevens de goede werking van andere veiligheidskritische onderdelen, zoals remmen, beoordeeld.
Vragen over keuringen van hijswerktuigen
Heeft u vragen over het keuren van hijswerktuigen, het keurmeesterschap of het werken als EKH-erkend keuringsbedrijf? Voor inhoudelijke vragen, uitleg over de werkvoorschriften en praktische ondersteuning kunt u altijd terecht bij Branchevereniging EKH.