Bedrijfsaansprakelijkheid
Bij hijs- en hefwerkzaamheden met hijs- en hefmiddelen gelden wettelijke verplichtingen voor zowel werkgevers als werknemers. Toezicht hierop wordt gehouden door de Nederlandse Arbeidsinspectie. Op deze pagina leest u welke verantwoordelijkheden gelden, wanneer handhavend wordt opgetreden en welke maatregelen nodig zijn om veilig te kunnen hijsen en heffen.
Proces-verbaal
De Inspectie SZW kan een proces-verbaal opmaken wanneer sprake is van een situatie waarin levensgevaar of ernstige schade aan de gezondheid van werknemers ontstaat of te verwachten is. Ook bij arbeidsongevallen wordt een proces-verbaal opgemaakt. De Inspectie SZW schakelt daarbij het Openbaar Ministerie in. De officier van justitie bepaalt vervolgens of het bedrijf strafrechtelijk wordt vervolgd.
Verantwoordelijkheden werknemer
In eerste instantie is de werkgever verantwoordelijk voor de arbeidsomstandigheden. Ook werknemers hebben echter verplichtingen. Wanneer een werknemer zich niet houdt aan de veiligheidsvoorschriften, bijvoorbeeld door een beveiliging van een machine te verwijderen, is de Nederlandse Arbeidsinspectie bevoegd hiervoor een boete op te leggen.
Verantwoordelijkheden werkgever
De werkgever is primair verantwoordelijk voor de arbeidsomstandigheden en dient altijd te zorgen voor een veilige werkplek. Dit geldt niet alleen voor vast en tijdelijk personeel, maar ook voor ingehuurde uitzendkrachten en zzp’ers. Wanneer een werknemer (in dienst of ingehuurd) een ongeval krijgt, kan de werkgever hiervoor aansprakelijk worden gesteld.
De Nederlandse Arbeidsinspectie kan een boete opleggen wanneer de werkgever zijn verplichtingen om werknemers te beschermen niet nakomt. In welke gevallen een boete kan worden opgelegd, is nauwkeurig vastgelegd in de Arbowet. Dat is bijvoorbeeld het geval bij:
- het ontbreken van een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), of wanneer deze onvolledig is, inclusief het ontbreken van een plan van aanpak;
- het ontbreken van, of het onvoldoende geven van, voorlichting en scholing;
- het niet melden van een arbeidsongeval;
- het niet uitvoeren van preventietaken;
- het niet organiseren of mogelijk maken van een periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek.
Ook in het Arbobesluit zijn situaties opgenomen waarin de Nederlandse Arbeidsinspectie een boete kan opleggen, bijvoorbeeld wanneer er geen maatregelen zijn getroffen om schadelijk lawaai te voorkomen of te beperken.
De werkgever moet maatregelen nemen
Het is voor de werkgever verstandig om onderstaande maatregelen toe te passen om de kans op ongevallen zo klein mogelijk te maken:
- maak arbeidsomstandigheden een integraal onderdeel van het ondernemingsbeleid en laat dit onderwerp structureel terugkomen in werkoverleggen;
- geef medewerkers en bezoekers regelmatig voorlichting over risico’s en over de te nemen beschermende maatregelen;
- raadpleeg deskundigen wanneer onduidelijkheid bestaat over de Arbowet en aanverwante regelgeving;
- wanneer andere bedrijven of zzp’ers worden ingehuurd, voer vooraf overleg en leg afspraken zo nodig contractueel vast, zodat duidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk is;
- gebruik de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) om de risico’s van werkzaamheden in kaart te brengen, ook wanneer derden werkzaamheden uitvoeren. Bespreek de te nemen beschermende maatregelen met de betrokken werknemers, en met beide partijen wanneer een derde wordt ingehuurd.
Levensduur van kranen en takels
Kranen en takels hebben een eindige levensduur en moeten in bepaalde gevallen periodiek worden gereviseerd.
Om een indicatie te krijgen of het einde van de veilige gebruiksperiode is bereikt, kan een rekentool (SWP-tool) worden gebruikt voor het berekenen van de resterende gebruiksduur volgens FEM 9.755.
De rekentool is een Excel-sjabloon. Voor iedere kraan wordt automatisch een afzonderlijk rekenblad aangemaakt dat kan worden toegevoegd aan het kraanboek van de betreffende kraan.
Noot: per 13 februari 2018 is versie V9 van deze rekentool beschikbaar. In deze versie wordt het belastingsspectrum (kM) nauwkeuriger berekend.
Vragen over bedrijfsaansprakelijkheid
Heeft u vragen over toezicht, verantwoordelijkheden of handhaving bij hijs- en hefwerkzaamheden? Neem dan gerust contact op met EKH voor toelichting en ondersteuning.
Wilt u meer weten over aansprakelijkheid bij gebreken aan producten, zoals hijs- en hefmiddelen? Bekijk dan ook de pagina Productaansprakelijkheid voor een toelichting op de wettelijke regeling en de voorwaarden voor het indienen van een claim.