Elektrische takel
Een elektrische takel wordt gebruikt om zware lasten met een elektromotor te hijsen en te laten zakken. U vindt deze hijswerktuigen onder andere in werkplaatsen, magazijnen en productiehallen, waar ze zelfstandig of als onderdeel van een kraaninstallatie worden gebruikt.
Om veilig gebruik te waarborgen, moeten elektrische takels regelmatig worden gecontroleerd en gekeurd. Op deze pagina leest u meer over veilig gebruik, de geldende wet- en regelgeving en de keuring door een EKH-keurmeester.
Elektrische takel laten keuren
Hoe werkt u veilig met een elektrische takel?
Een elektrische takel hijst lasten met behulp van een ketting of staalkabel. Bij een elektrische kettingtakel drijft de motor een kettingwiel aan, terwijl bij een staalkabeltakel de kabel op een trommel wordt gewikkeld. De takel kan op een vaste plek worden opgehangen of worden gecombineerd met een loopkat om lasten horizontaal te verplaatsen.
Voor veilig gebruik is het belangrijk dat u rekening houdt met de volgende aandachtspunten:
- Maximale werklast: overschrijd nooit het toegestane hijsvermogen van de takel.
- Ketting of staalkabel: controleer vóór gebruik op slijtage, beschadigingen en vervormingen.
- Hijshaak en ophanging: controleer of de haak, haakveiligheid en bevestiging in goede staat zijn.
- Bediening en rem: controleer of de takel correct reageert en de rem de last goed vasthoudt.
- Werkgebied: zorg dat er geen personen onder de hangende last staan.
Volg altijd de gebruiksvoorschriften van de fabrikant. Merkt u beschadigingen of afwijkingen in de werking? Stel de elektrische takel dan buiten gebruik totdat deze deskundig is beoordeeld.
Wet- en regelgeving voor elektrische takels
Als werkgever bent u verantwoordelijk voor het veilige gebruik en onderhoud van de arbeidsmiddelen die u beschikbaar stelt. Voor elektrische takels betekent dit dat u moet zorgen voor regelmatige controles en tijdige keuringen. De Arbowet en het Arbobesluit, waaronder artikel 7.4a, vormen hiervoor de wettelijke basis.
Elektrische takels komen binnen de EKH-werkvoorschriften zowel bij Boven de Haak (BDH) als Onder de Haak (ODH) voor. Welke voorschriften van toepassing zijn, hangt onder meer af van de uitvoering en of de takel zelfstandig wordt gebruikt of onderdeel is van een kraaninstallatie.
Lees meer over wetgeving en voorschriften
Elektrische takel laten keuren
Elektrische takels moeten volgens de EKH-werkvoorschriften minimaal één keer per jaar worden gekeurd en beproefd. Bij intensief gebruik of zware gebruiksomstandigheden kan een korter keuringsinterval nodig zijn. Ook na een ingrijpende reparatie kan een aanvullende keuring noodzakelijk zijn.
Een gecertificeerde EKH-keurmeester van een erkend EKH-keurbedrijf controleert onder andere:
- Ketting of staalkabel: slijtage, beschadigingen en vervormingen.
- Haken en ophanging: de staat van de hijshaak, haakveiligheid en bevestigingspunten.
- Aandrijving en remmen: de werking van de elektromotor, het hijsmechanisme en de rem.
- Veiligheidsvoorzieningen: de werking van aanwezige eindschakelaars en overlastbeveiliging.
- Elektrische installatie: de staat van de bedrading, bediening en elektrische onderdelen volgens de toepasselijke voorschriften.
Tijdens de beproeving wordt de takel belast met de voorgeschreven proeflast. Zo wordt gecontroleerd of de takel de belasting veilig kan dragen en de onderdelen goed functioneren. De keurmeester legt de bevindingen vast in een keuringsrapport.
Wanneer wordt een elektrische takel afgekeurd?
Een elektrische takel wordt afgekeurd wanneer gebreken worden vastgesteld waardoor veilig gebruik niet meer verantwoord is. Redenen voor afkeuring zijn onder andere:
- Ernstige slijtage of beschadiging van de hijsketting of staalkabel.
- Vervormde of beschadigde hijshaken.
- Een rem die de last niet goed vasthoudt.
- Defecte eindschakelaars of andere veiligheidsvoorzieningen.
- Beschadigde elektrische onderdelen.
- Een niet-succesvolle beproeving.
De keurmeester legt de gebreken vast en geeft aan welke maatregelen nodig zijn. Een afgekeurde takel mag pas opnieuw worden gebruikt wanneer de gebreken zijn verholpen en de veilige werking is vastgesteld.
Vragen over het keuren van elektrische takels?
Heeft u vragen over de keuring van elektrische takels, de keuringsfrequentie of de EKH-werkvoorschriften? Neem dan contact op met Branchevereniging EKH voor meer informatie en praktische ondersteuning.